Energielabel verplicht voor monumenten: wat betekent dit als je wil verkopen?

Vanaf 29 mei 2026 geldt er een nieuwe regel voor eigenaren van beschermde monumenten. Bij verkoop, verhuur of verlenging van een huurcontract ben je verplicht een energielabel te hebben. Tot nu toe gold voor monumenten een uitzondering op deze plicht. Die uitzondering vervalt.

Waarom verandert dit?

De verandering komt uit Europa. De Europese richtlijn EPBD IV (Energy Performance of Buildings Directive) schrijft voor dat gebouwen in Europa energiezuiniger moeten worden. In deze richtlijn is de vroegere uitzonderingspositie voor beschermde monumenten bij de energielabelplicht komen te vervallen. Nederland voert deze richtlijn nu in.

Voor welke monumenten geldt dit?

De plicht geldt voor alle beschermde monumenten: rijks-, provinciale én gemeentelijke. Er is één belangrijke uitzondering: gebouwen die worden gebruikt voor erediensten en religieuze activiteiten blijven vrijgesteld. Als zo'n monument ook voor niet-religieus gebruik dient, geldt de plicht wel voor dat deel. 

Als je van plan bent je monument te verkopen, moet je bij het aanbieden van de woning een energielabel kunnen overleggen. Doe je dat niet, dan riskeer je een boete of een dwangsom.

Een energielabel heeft invloed op de verkoop of de hypotheek

Het energielabel speelt een steeds grotere rol bij het afsluiten van een hypotheek. Vanaf 2024 is het energielabel van belang bij de maximale hypotheek. Dat betekent dat een koper bij een monument met een laag label mogelijk minder kan lenen. Dat kan de verkoop bemoeilijken of de onderhandelingspositie beïnvloeden. 

Sommige banken geven een rentekorting op de hypotheek en er zijn ook banken waar meer geleend kan worden wanneer de eigenaar verduurzamingsmaatregelen gaat uitvoeren. Een goed label of een concreet verduurzamingsplan kan dus juist voordeel opleveren voor de koper, wat de verkoopbaarheid van jouw monument ten goede komt. 

Hoe vraag je een energielabel aan voor een monument?

Weet je niet zeker of jouw woning al een energielabel heeft? Controleer dit dan eerst via EP-Online. Is dat niet zo, bel ons dan gerust. Wij kunnen je koppelen aan een erkend en betrouwbare energieadviseur. Een energielabel is tien jaar geldig. Voor monumenten bestaat geen speciaal energielabel, hiervoor wordt het normale energielabel gebruikt. De adviseur houdt echter wel rekening met de monumentale waarde van het pand. 

Een handige tip voor wie verduurzamingswerkzaamheden heeft uitgevoerd: een EP-adviseur kan in de beoordeling alleen die zaken meenemen die aantoonbaar zijn. Bewaar daarom foto's en bonnen van werkzaamheden zoals een isolatieproject. Als je dit niet kunt aantonen, moet de adviseur terugvallen op vastgestelde gemiddelde waardes, of zelfs aannemen dat er geen isolatie aanwezig is. Dat zou het label onnodig lager kunnen laten uitvallen. 

Hoeveel kost een energielabel voor een monument?

Het krijgen van een energielabel via een gecertificeerde EP-adviseur kost een paar honderd euro. Wil je ook advies over hoe je het monument kunt verduurzamen, dan kunnen deze adviseurs ook hierin verder helpen. Dit kost iets extra, maar kan zich wel terugverdienen via lagere energiekosten of beschikbare subsidies. Overigens zijn er via de gemeente Gouda ook verschillende energiecoaches en subsidies in te zetten om jouw woning te verduurzamen: https://www.gouda.nl/slim-met-geld/energie-en-duurzaamheid/regelingen-voor-alle-inwoners/.

Begin op tijd

Op dit moment beschikt naar schatting slechts 30% van de monumenten over een energielabel. Gezien de beperkte capaciteit van gespecialiseerde adviseurs is wachten tot de deadline een risico. Heb je plannen om je monument te verkopen? Wacht dan niet tot het laatste moment. 

Meer informatie vind je op de website van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.